AMvB Dierwaardige veehouderij: wat verandert er richting 2040?

Heb je plannen om je stal te verbouwen, uit te breiden of nieuw te bouwen? Dan is het goed om nu al rekening te houden met een nieuw besluit als het gaat om dierenwelzijn. Met de AMvB Dierwaardige veehouderij komen er stapsgewijs nieuwe regels over de huisvesting van melkvee, kalveren, vleesvee, varkens en pluimvee. Die regels kunnen invloed hebben op de ruimte in je stal, de inrichting en uiteindelijk ook op je vergunningen. We zetten op een rij wat er verandert en wat dat voor jouw plannen kan betekenen.

Wat is de AMvB dierwaardige veehouderij?

De AMvB Dierwaardige veehouderij werkt uit hoe de veehouderij de komende jaren moet veranderen om beter aan te sluiten op de behoeften van dieren. Het uitgangspunt is dat niet alleen het dier zich aanpast aan het houderijsysteem, maar dat ook het houderijsysteem beter past bij het dier.

Daarbij kijkt de overheid onder andere naar voldoende voeding, een geschikte leefomgeving, een goede gezondheid en de mogelijkheid om natuurlijk gedrag uit te oefenen. Dat zie je terug in eisen voor bijvoorbeeld leefruimte, lig- en rustplaatsen, voer en drinkwater, stalklimaat en lichamelijke ingrepen. Het doel is om uiterlijk in 2040 tot een dierwaardigere veehouderij te komen.

Niet alle maatregelen gaan tegelijk in. De overheid voert ze stap voor stap in en maakt daarbij onderscheid tussen bestaande stallen en nieuwbouw of verbouw. Juist dat onderscheid is belangrijk als je de komende jaren wil investeren in je stal.

Wat verandert er voor melkveehouders?

Voor melkveehouders hebben de nieuwe regels vooral gevolgen voor de inrichting van de stal. Bij nieuwbouw geldt vanaf 2030 een minimale oppervlakte van 11 m² per melkgevende en droogstaande koe. Voor bestaande stallen komt een overgangstermijn.

Daarnaast verandert er onder andere het volgende:

• Ligplaatsen: koeien moeten voldoende mogelijkheden hebben om comfortabel te liggen.
• Vreetplekken en ruwvoer: er moeten voldoende vreetplekken zijn en voldoende ruwvoer beschikbaar zijn.
• Stalklimaat: er komt meer aandacht voor thermoregulatie, zodat dieren beter beschermd zijn tegen bijvoorbeeld hitte- en koudestress.
• Onthoornen: vanaf 2040 mag dat in principe niet meer, behalve als daar een veterinaire noodzaak voor is. Daardoor wordt hoornloos fokken belangrijker of moet de huisvesting geschikt zijn voor runderen met hoorns.
• Aanbindstallen: het verbod op aanbindstallen is in de aangepaste plannen verschoven naar 2040.

Een wettelijke verplichting voor weidegang komt er niet. De mogelijkheden daarvoor verschillen te sterk per bedrijf, bijvoorbeeld door de ligging en omvang van de huiskavel. Daarom kiest de overheid ervoor om weidegang te stimuleren in plaats van algemeen te verplichten.

Wat verandert er voor kalveren en vleesvee?

Vanaf 2030 mag je kalveren vanaf een leeftijd van 14 dagen niet meer individueel huisvesten. Daarnaast moeten kalveren de eerste 6 weken melk via een speen krijgen. Er komen ook eisen voor de beschikbare ruimte, ruwvoer, drinkwater, daglicht en de ondergrond. De minimale transportleeftijd voor kalveren bij vervoer dat volledig binnen Nederland plaatsvindt, gaat omhoog naar 28 dagen.

De AMvB is inmiddels ook uitgebreid met regels voor vleesvee. Die uitbreiding heeft onder meer meegespeeld bij het verschuiven van het verbod op aanbindstallen naar 2040.

En voor varkens- en pluimveehouders?

Ook voor varkens en pluimvee verandert er het nodige in de stal. Bij varkens gaat de AMvB onder andere over de beschikbare ruimte, het stalklimaat, voer- en drinkplaatsen en verschillende functiegebieden in de stal. Tegelijkertijd wil de overheid lichamelijke ingrepen verder terugdringen. Zo maakt het uitfaseren van het routinematig couperen van staarten onderdeel uit van de plannen.

Voor pluimvee ligt de nadruk vooral op de bezettingsdichtheid en de inrichting van de leefomgeving. Denk aan voldoende strooisel, omgevingsverrijking en mogelijkheden om te zitten op stokken of plateaus. Ook de overgang naar robuustere vleeskuikenrassen hoort bij de maatregelen richting 2040.

Meer ruimte per dier: wat betekent dat voor jouw stal?

Voor veel ondernemers zal vooral de extra leefruimte per dier merkbaar zijn. Heb je binnen dezelfde stalmuren meer ruimte per dier nodig? Dan passen er mogelijk minder dieren in je huidige stal. Wil je hetzelfde aantal dieren blijven houden? Dan kan een andere stalindeling of uitbreiding nodig zijn.

Zo’n aanpassing staat bovendien niet los van andere onderdelen van je bedrijf. Meer ruimte en een andere stalinrichting kunnen invloed hebben op ammoniak, geur en fijnstof. En als je de stal uitbreidt of ingrijpend aanpast, kan daar ook een vergunning voor nodig zijn.

Nieuwe investering? Kijk verder dan de regels van vandaag

Je hoeft je stal niet van vandaag op morgen volledig aan te passen. De overgang loopt stapsgewijs richting 2040 en voor een deel van de maatregelen gelden overgangstermijnen. Toch is vooruitkijken verstandig als je nu een grote investering voorbereidt.

Een stal die je vandaag ontwerpt of verbouwt, staat er waarschijnlijk ook nog als de nieuwe eisen in 2030 of 2040 gelden. Kijk bij de uitvoering van je plannen dan ook naar:

• De toekomstige beschikbare ruimte per dier
• Het aantal dieren dat je wilt houden
• Lig-, rust- en vreetruimte
• De huisvesting van kalveren
• Het stalklimaat en maatregelen tegen hitte- en koudestress
• De gevolgen voor ammoniak, geur en fijnstof
• De ruimte binnen je huidige vergunningen

Nog niet alle regels staan definitief vast

De ministerraad stemde op 11 september 2026 in met de ontwerp-AMvB Dierwaardige veehouderij. Daarna is het voorstel aan het parlement voorgelegd en de verdere wettelijke procedure loopt nog. Hierdoor kunnen onderdelen nog wijzigen voordat de regels definitief zijn.

Bij maatregelen met grote economische gevolgen of gevolgen voor emissies kijkt de overheid eerst naar de haalbaarheid. Daarmee wil de overheid voorkomen dat een veehouder eerst fors moet investeren om aan de emissie-eisen te voldoen om enkele jaren later opnieuw te moeten investeren vanwege dierenwelzijn.

Voor jou betekent dit dat niet ieder detail vandaag al definitief is. De richting is wel duidelijk: dieren krijgen meer ruimte om hun natuurlijke gedrag uit te oefenen en dat stelt andere eisen aan de manier waarop je stallen bouwt en inricht.

Veelgestelde vragen

Moet ik mijn bestaande stal nu al aanpassen?
Nee, niet alle nieuwe eisen gelden direct. De overheid voert de maatregelen stap voor stap in en voor bepaalde aanpassingen aan bestaande stallen gelden overgangstermijnen. Heb je plannen voor een verbouwing of andere grote investering? Dan is het wel verstandig om de toekomstige eisen alvast mee te nemen.

Geldt straks voor iedere melkveestal 11 m² per koe?
Volgens de huidige plannen geldt vanaf 2030 bij nieuwbouw een minimale beschikbare oppervlakte van 11 m² per melkgevende en droogstaande koe. Voor bestaande stallen komt een overgangstermijn. De precieze gevolgen hangen dus af van jouw stal en je plannen.

Waarom moet ik hier nu al naar kijken als veel regels pas later ingaan?
Een nieuwe of verbouwde stal gebruik je vaak tientallen jaren. Een investering die je nu doet, kan daardoor ook geraakt worden door eisen die pas in 2030 of 2040 gelden. Door daar vooraf rekening mee te houden, kun je dierenwelzijn, milieu en vergunningen beter op elkaar afstemmen.

Meer weten?

Heb je plannen om je stal te verbouwen, uit te breiden of nieuw te bouwen en wil je weten wat de AMvB Dierwaardige veehouderij voor jouw bedrijf kan betekenen? Neem contact op met Lindy Zandman. Ze denkt graag met je mee.