Nieuw stikstofpakket: dit zijn de belangrijkste plannen voor agrarische ondernemers

Vergunningverlening die vastloopt, onzekerheid over stikstof en steeds veranderende regelgeving. Veel agrarische ondernemers ervaren al langere tijd dat het lastig is om toekomstplannen te maken. Met een nieuw stikstofpakket wil het kabinet daar verandering in brengen. De plannen zijn nog niet direct van kracht, maar laten wel zien welke richting het kabinet op wil. Wat staat er in het pakket en wat betekent dat voor jouw bedrijf?

Waarom komt het kabinet met een nieuw stikstofpakket?

Volgens het kabinet is een nieuwe aanpak nodig om Nederland weer in beweging te krijgen. Vergunningverlening voor onder meer agrarische bedrijven, woningbouw, infrastructuur en industrie loopt op veel plekken vast. Tegelijkertijd moet de natuur herstellen en vraagt ook de waterkwaliteit om extra aandacht.

Daarom presenteert het kabinet een pakket dat landbouw, natuur, water, vergunningverlening en economie met elkaar verbindt. De gedachte daarachter is dat alleen een combinatie van maatregelen voldoende ruimte biedt om zowel de natuur te herstellen als nieuwe ontwikkelingen weer mogelijk te maken.

Dit zijn de belangrijkste plannen:

1. Van KDW naar emissiedoelen

Een belangrijke koerswijziging is dat het kabinet de huidige systematiek rondom de Kritische Depositiewaarde (KDW) wil vervangen door wettelijke emissiereductiedoelen per sector. Daarmee verschuift de aandacht van de hoeveelheid stikstof die op natuur terechtkomt naar de uitstoot van stikstof door sectoren zoals de landbouw, industrie en mobiliteit. Voor de landbouw stuurt het kabinet op een reductie van de ammoniakuitstoot van 42 tot 46 procent in 2035 ten opzichte van 2019.

2. Meer duidelijkheid voor ondernemers

Het kabinet wil toewerken naar bedrijfsspecifieke emissienormen. Daarmee wordt per bedrijf duidelijker welke emissiereductie uiteindelijk nodig is. Om die omslag mogelijk te maken, trekt het kabinet miljarden uit voor onder meer:

• Innovatieve stalsystemen
• Managementmaatregelen
• Doelsturing
• Omschakeling of extensivering
• Vrijwillige bedrijfsbeëindiging

Voor de meeste melkveebedrijven geldt daarbij als uitgangspunt een emissienorm van 0,164 kilogram ammoniak per fosfaatrecht in 2035. Voor de intensieve veehouderij ligt de nadruk vooral op emissiereductie via maatregelen in en aan de stal. De exacte normen voor deze sector worden naar verwachting in het eerste kwartaal van 2027 bekendgemaakt.

Daarnaast komt er extra ondersteuning voor jonge boeren, onder meer via vestigingssteun bij bedrijfsopvolging, en wil het kabinet investeren in innovatie, duurzame landbouw en kennisontwikkeling.

3. Grondgebondenheid krijgt een grotere rol

Het kabinet wil de melkveehouderij de komende jaren stapsgewijs grondgebondener maken. Dat betekent dat de omvang van een melkveebedrijf beter moet aansluiten bij de beschikbare landbouwgrond. Daarbij geldt in 2035 een maximale norm van 2,6 grootvee-eenheden (GVE) per hectare. Voor bedrijven in zoneringsgebieden kan uiteindelijk een lagere norm gaan gelden.

Bedrijven die veel dieren houden ten opzichte van hun grondoppervlak kunnen daardoor in de toekomst vaker voor keuzes komen te staan, zoals extensiveren, extra grond inzetten of samenwerken met akkerbouwers in de omgeving.

4. Gebiedsgerichte aanpak blijft belangrijk

Naast landelijke maatregelen blijft het kabinet inzetten op een gebiedsgerichte aanpak. Rond kwetsbare Natura 2000-gebieden wil het de landbouw verder extensiveren en tegelijk werken aan natuurherstel, waterkwaliteit en het terugdringen van andere drukfactoren.

Provincies, gemeenten en andere betrokken partijen werken deze gebiedsplannen de komende periode verder uit. Daardoor kan de uiteindelijke aanpak per gebied verschillen.

5. Vergunningverlening weer mogelijk

Een belangrijk doel van het pakket is om vergunningverlening weer mogelijk te maken. Daarom werkt het kabinet aan een juridisch houdbare rekenkundige ondergrens (RKO) en een nieuwe wettelijke systematiek met emissiedoelen. Daarmee wil het kabinet vergunningverlening weer op gang brengen, onder andere voor verduurzamingsprojecten en ondernemers die nu nog vastlopen.

Ook wil het kabinet PAS-melders en ondernemers zonder toereikende natuurvergunning perspectief bieden. Daarvoor komt een Programma Maatwerk PAS-melders, waarmee het kabinet ondernemers via begeleiding, juridische instrumenten en financiële oplossingen wil helpen om weer in een legale situatie te komen.

Wat betekenen deze plannen voor agrarische ondernemers?

Hoewel veel maatregelen nog verder moeten worden uitgewerkt, is de richting duidelijk. Het kabinet verwacht dat agrarische ondernemers de komende jaren verder werken aan het terugdringen van emissies en het toekomstbestendig maken van hun bedrijf. Daar staat tegenover dat ondernemers meer duidelijkheid moeten krijgen over de doelen en gebruik kunnen maken van verschillende ondersteuningsregelingen.

Niet ieder bedrijf krijgt met dezelfde gevolgen te maken. Dat hangt onder meer af van je locatie, bedrijfsvoering, vergunningen en toekomstplannen.

Waarom is dit een goed moment om jouw situatie in beeld te brengen?

Juist omdat de plannen de komende jaren verder vorm krijgen, is dit een logisch moment om te bepalen waar je bedrijf nu staat. Met een locatiescan krijg je inzicht in onder meer je vergunningen, de ontwikkelmogelijkheden op jouw locatie en de aandachtspunten rondom stikstof, milieu en ruimtelijke ordening.

Daarmee krijg je antwoord op vragen als:

• Waar staat mijn bedrijf nu en waar moet ik naartoe op basis van de plannen van het kabinet?
• Welke gevolgen kunnen toekomstige maatregelen hebben voor mijn bedrijf?
• Welke keuzes zijn verstandig als ik wil uitbreiden of verduurzamen?
• Welke investeringen passen bij de koers die het kabinet uitzet?

We zien in de praktijk dat ondernemers die hun uitgangssituatie goed kennen, beter voorbereid zijn op toekomstige keuzes en ontwikkelingen. Een locatiescan helpt je daarbij.

Investeringen vragen vaak om zowel een vergunningstechnische als een financiële afweging. Door beide aspecten vroegtijdig in beeld te brengen, kun je beter onderbouwde keuzes maken. Voor inzicht in de financiële gevolgen van investeringen kun je terecht bij onze collega's van Countus.

Veelgestelde vragen

Zijn de plannen uit het stikstofpakket direct van kracht?

Nee. Een groot deel van de maatregelen moet de komende jaren nog worden uitgewerkt in wet- en regelgeving. Wel geeft het kabinet hiermee duidelijk richting aan het toekomstige beleid.

Veranderen de regels voor vergunningverlening?

Dat is wel de bedoeling. Het kabinet werkt aan maatregelen die vergunningverlening weer mogelijk moeten maken, waaronder een nieuwe systematiek met emissiedoelen en een rekenkundige ondergrens.

Moet ik nu al actie ondernemen?

Dat hangt af van jouw situatie. Heb je plannen voor uitbreiding, verduurzaming, bedrijfsopvolging of een vergunningaanvraag? Dan kan het verstandig zijn om je huidige situatie, vergunningen en ontwikkelplannen alvast in kaart te brengen. Zo weet je beter welke onderdelen van het nieuwe beleid straks voor jouw bedrijf relevant zijn.

Meer weten?

Wil je weten wat het nieuwe stikstofpakket kan betekenen voor jouw bedrijf, vergunningen of toekomstplannen? Neem dan contact op met Eline. Ze helpt je graag verder.