Landbouwvisie Overijssel 2040: wat betekenen de plannen voor jouw bedrijf?

Je wil investeren in je bedrijf, nadenken over bedrijfsopvolging of misschien juist een nieuwe richting inslaan. Maar zolang natuurvergunningverlening vastloopt en onduidelijk is welke eisen er de komende jaren op je afkomen, blijft het lastig om keuzes te maken. Juist die behoefte aan duidelijkheid vormt een belangrijke aanleiding voor de nieuwe Landbouwvisie Overijssel 2040. Wat staat erin, welke koers kiest de provincie en wat betekent dat voor agrarische ondernemers? 

Welke koers volgt Overijssel? 

Met de Landbouwvisie Overijssel 2040 wil de provincie richting geven aan de toekomst van de sector. Het document bevat geen concrete maatregelen voor individuele bedrijven, maar schetst wel de koers die de provincie de komende jaren wil volgen. De centrale boodschap: landbouw blijft een belangrijke sector voor Overijssel, maar ontwikkeling moet plaatsvinden in balans met de omgeving. 

Een toekomstbestendige landbouw als uitgangspunt 

De provincie spreekt in de visie de ambitie uit om ook in 2040 een innovatieve en toonaangevende landbouwsector te hebben. Daarbij ziet zij boeren nadrukkelijk als onderdeel van de oplossing voor opgaven rond natuur, water en klimaat. 

Volgens de provincie vraagt dat om: 

• Ruimte voor ondernemerschap en vakmanschap 
• Meer langjarige duidelijkheid voor ondernemers 
• Herstel van natuurvergunningverlening 
• Ruimte voor innovatie en kennisontwikkeling 
• Een eerlijke beloning voor maatschappelijke prestaties 

De provincie benadrukt daarbij dat niet elk bedrijf dezelfde route hoeft te volgen. Ondernemers moeten zoveel mogelijk vrijheid krijgen om zelf te bepalen hoe zij doelen behalen. 

2 typen landbouwgebieden 

Een belangrijke keuze in de landbouwvisie is het onderscheid tussen 2 soorten landbouwgebieden. 

• Gebieden met generieke opgaven en kansen 
  Dit zijn gebieden die volgens de provincie goed geschikt zijn voor landbouwproductie. Hier blijft de focus liggen op voedselproductie en economische ontwikkeling van agrarische bedrijven. 
  
  In deze gebieden wil de provincie landbouwgrond zoveel mogelijk beschermen en ruimte bieden voor innovatie, bedrijfsontwikkeling, schaalvergroting en verdere specialisatie. Uitgangspunt blijft dat bedrijven voldoen aan de wettelijke eisen vanuit natuur, water en klimaat. 
  
  
• Gebieden met gebiedsspecifieke opgaven en kansen 
  In andere gebieden spelen aanvullende opgaven rond bijvoorbeeld Natura 2000, waterkwaliteit, klimaatadaptatie of biodiversiteit een rol. 
   
  Ook hier blijft landbouw mogelijk, maar vaker in combinatie met maatschappelijke functies zoals natuurbeheer, waterberging, recreatie, zorg, agrarisch landschapsbeheer en multifunctionele landbouw. Volgens de provincie moeten ondernemers die bijdragen aan deze maatschappelijke doelen daar op termijn eerlijk en langdurig voor worden beloond. 

Belangrijk om daarbij te vermelden is dat de provincie in de landbouwvisie nog geen concrete gebiedskaarten heeft opgenomen. Het gaat op dit moment om een richtinggevend toekomstbeeld. Daarbij schetst de provincie dat in 2040 ongeveer een derde van de landbouwgrond optimaal geschikt blijft voor voedselproductie, een derde vooral ruimte biedt voor landbouw in combinatie met maatschappelijke opgaven en een derde zich daar tussenin bevindt. Hoe dit er in de praktijk per gebied uit gaat zien, moet nog verder vorm krijgen. 

Natuurvergunningverlening

Een terugkerend thema in de landbouwvisie is de vastgelopen natuurvergunningverlening. Volgens de provincie zorgt de huidige situatie ervoor dat ondernemers investeringen uitstellen en onvoldoende perspectief ervaren. Daardoor komt ook de verduurzaming van bedrijven moeilijk van de grond. 

De provincie wil daarom inzetten op: 

• Natuurherstel
• Gebiedsgerichte maatregelen 
• Juridisch geborgde emissiereductie 
• Samenwerking met het Rijk om natuurvergunningverlening weer mogelijk te maken 

Voor veel ondernemers zal juist dit onderdeel bepalend zijn voor toekomstige investeringen, uitbreidingen of bedrijfsaanpassingen. 

Meer ruimte voor doelsturing 

Een andere belangrijke ontwikkeling is de inzet op doelsturing. In plaats van voorschrijven welke maatregelen een ondernemer moet nemen, wil de provincie meer sturen op het behalen van resultaten. Dat betekent bijvoorbeeld dat niet de maatregel centraal staat, maar het uiteindelijke effect op stikstofuitstoot, waterkwaliteit, biodiversiteit en klimaatdoelen. 

De gedachte hierachter is dat ondernemers zelf het beste weten welke aanpak past bij hun bedrijf. De provincie wil daarom meer ruimte geven aan vakmanschap en ondernemerschap. De komende jaren wordt onderzocht hoe dit systeem juridisch en praktisch kan worden uitgewerkt. 

Meer aandacht voor bedrijfsopvolging en verbreding 

De landbouwvisie besteedt ook aandacht aan de toekomst van agrarische bedrijven. Veel ondernemers zijn 55 jaar of ouder en niet ieder bedrijf heeft een opvolger. Daarom wil de provincie meer duidelijkheid bieden aan ondernemers die nadenken over bedrijfsopvolging, omschakeling, extensivering, verbreding en nieuwe verdienmodellen. 

Daarnaast ziet de provincie kansen voor ondernemers die willen investeren in nevenactiviteiten zoals recreatie, zorg, energieproductie of streekproducten.  

Daarmee erkent de provincie dat een toekomstbestendig verdienmodel niet voor ieder bedrijf hetzelfde hoeft te zijn. Voor sommige ondernemers ligt de toekomst in verdere ontwikkeling van de bestaande bedrijfsvoering, terwijl anderen juist kansen zien in verbreding of een combinatie van activiteiten. De landbouwvisie houdt rekening met beide ontwikkelrichtingen. 

Wat betekent dit voor jou als ondernemer? 

De landbouwvisie bevat nog geen concrete regels of verplichtingen. Toch geeft het document wel een duidelijk beeld van de richting die Overijssel op wil. 

Voor jou als ondernemer wordt het steeds belangrijker om inzicht te hebben in: 

• De ligging van je bedrijf 
• De opgaven die gelden in jouw gebied 
• De mogelijkheden voor natuurvergunningverlening 
• Toekomstige ontwikkelruimte 
• Kansen voor verbreding of maatschappelijke diensten 

Hoe eerder je inzicht hebt in de kansen en aandachtspunten voor jouw locatie, hoe beter je toekomstige investeringen en bedrijfskeuzes daarop kunt afstemmen. 

Veelgestelde vragen 

Is de Landbouwvisie Overijssel 2040 al definitief beleid? 
De landbouwvisie geeft richting aan de koers die de provincie Overijssel de komende jaren voor de landbouwsector wil volgen. Veel onderdelen moeten nog verder worden uitgewerkt in beleid, gebiedsprocessen en uitvoeringsprogramma's. De visie geeft dus richting, maar bevat nog niet alle concrete regels. 

Krijgen boeren straks verplicht te maken met extensivering? 
Dat valt op basis van de landbouwvisie nog niet te zeggen. De provincie beschrijft verschillende ontwikkelpaden voor agrarische bedrijven, maar veel keuzes moeten de komende jaren nog verder worden uitgewerkt in gebiedsprocessen en beleid. Welke gevolgen dat heeft voor individuele bedrijven, verschilt per gebied en situatie. 

Wat betekent de landbouwvisie voor natuurvergunningverlening
De provincie geeft aan dat het herstellen van natuurvergunningverlening topprioriteit heeft. Hoe dit precies wordt uitgewerkt, hangt mede af van landelijke maatregelen en toekomstige gebiedsprocessen. 

Meer weten? 

Heb je vragen over de Landbouwvisie Overijssel 2040, natuurvergunningverlening of de ontwikkelingen binnen jouw gebied? Onze adviseurs denken graag met je mee. Neem gerust contact op.