Nieuwe maatwerkaanpak voor PAS-melders: wat verandert er voor jouw bedrijf?

Veel ondernemers met een PAS-melding wachten al jaren op duidelijkheid. Tot nu toe lag de nadruk vooral op legalisatie door de overheid. Maar met de nieuwe maatwerkaanpak voor PAS-melders verandert die insteek. Het kabinet verwacht dat ondernemers zelf actiever aan de slag gaan om hun bedrijf weer in een legale situatie te brengen. We leggen je kort uit wat deze aanpak voor jouw situatie betekent.

Nieuwe aanpak kan nog wijzigen

Let op: de plannen zijn nog niet definitief. De maatwerkaanpak voor PAS-melders heeft tot en met 29 juni 2026 ter consultatie gelegen en kan op onderdelen nog wijzigen. Wel verwijst het kabinet in de recente stikstofbrief al naar deze maatwerkaanpak. Daarmee geeft het kabinet een duidelijke richting aan voor de manier waarop het PAS-melders de komende jaren wil ondersteunen.

Waarom komt er een nieuwe maatwerkaanpak voor PAS-melders?

De afgelopen jaren was het uitgangspunt dat de overheid zou zorgen voor de legalisatie van PAS-melders. Daarvoor werd stikstofruimte vrijgemaakt via verschillende bronmaatregelen. In de praktijk bleek dat echter veel lastiger dan vooraf werd verwacht.

Daar zijn meerdere redenen voor. Er is minder stikstofruimte beschikbaar gekomen dan nodig was, de natuur staat er volgens de overheid slechter voor dan eerder werd aangenomen en de juridische eisen rondom vergunningverlening zijn de afgelopen jaren verder aangescherpt. Daardoor zijn tot nu toe slechts enkele PAS-melders daadwerkelijk gelegaliseerd via de beschikbare stikstofruimte.

Volgens het kabinet is daarom een andere aanpak nodig. Niet langer 1 landelijke oplossing, maar maatwerk per bedrijf. Elke PAS-melding is anders en vraagt om een oplossing die past bij de specifieke situatie van het bedrijf én de ondernemer.

Van wachten op legalisatie naar zelf aan de slag

De grootste verandering zit dus in de rol van de ondernemer.

Waar eerder vooral werd gewacht op legalisatie door de overheid, verwacht het kabinet nu dat positief geverifieerde PAS-melders zelf actief werken aan een oplossing. Het uitgangspunt is dat iedere ondernemer samen met het bevoegd gezag onderzoekt welke route het beste past om weer in een legale situatie te komen.

Ben je PAS-melder? Let dan goed op deze belangrijke deadline. Uiterlijk 1 maart 2028 moeten alle positief geverifieerde PAS-melders een plan hebben ingediend bij het bevoegd gezag waarin staat hoe zij hun bedrijfsvoering weer in een legale situatie willen brengen. De gekozen oplossing hoeft op dat moment nog niet volledig te zijn uitgevoerd, maar er moet wel duidelijk zijn welke route je gaat volgen.

Dat betekent dat afwachten dus steeds minder vanzelfsprekend wordt. Juist de komende jaren wordt het belangrijk om op tijd inzicht te krijgen in de mogelijkheden voor jouw bedrijf.

Welke oplossingen zijn er?

De maatwerkaanpak biedt verschillende mogelijkheden om je bedrijf weer in een legale situatie te brengen. Welke oplossing het beste is, hangt af van de locatie van het bedrijf, de bestaande vergunningen, de referentiesituatie en de ontwikkelwensen van jou als ondernemer.

Afhankelijk van je situatie, kun je denken aan deze oplossingen:

• intern salderen
• investeren in emissiereducerende technieken
• omschakelen naar een andere bedrijfsvoering of een ander type veehouderij
• managementmaatregelen die de stikstofuitstoot verminderen
• extensiveren
• extern salderen
• gebruikmaken van beschikbare stikstofruimte uit stikstofbanken
• verplaatsen van het bedrijf
• gedeeltelijke of volledige bedrijfsbeëindiging

Het kabinet benadrukt daarbij dat niet iedere oplossing voor ieder bedrijf haalbaar is. Daarom staat maatwerk centraal en wordt er per ondernemer gekeken welke mogelijkheden daadwerkelijk kansrijk zijn.

De overheid blijft ondersteunen

Hoewel je als ondernemer zelf een actievere rol krijgt, blijft ondersteuning vanuit de overheid wel beschikbaar.

Zo blijft persoonlijke zaakbegeleiding een belangrijk onderdeel van de aanpak. Samen met een zaakbegeleider kun je onderzoeken welke oplossingsrichtingen passen bij de situatie van je bedrijf en welke regelingen of subsidies daarbij kunnen helpen. Ook blijft er ruimte voor individuele maatwerktrajecten en gebiedsgerichte oplossingen waarbij meerdere ondernemers gezamenlijk werken aan een oplossing.

Daarnaast blijven verschillende financiële instrumenten beschikbaar. Denk aan:

• de Commissie Schadevergoeding PAS-melders
• de Regeling Provinciale Maatregelen PAS-melders (RPMP)
• subsidieregelingen voor innovatie, omschakeling of verplaatsing
• mogelijke aanvullende financieringsregelingen die nog verder worden uitgewerkt

Welke regelingen beschikbaar zijn, verschilt per provincie en is afhankelijk van de oplossingsrichting die je kiest.

Wat betekent dit voor jouw bedrijf?

Voor ondernemers met een PAS-melding verandert vooral de manier waarop naar legalisatie wordt gekeken. De nadruk ligt nu veel meer op het samen zoeken naar een passende route voor jouw bedrijf.

Dat maakt dit een goed moment om jouw situatie in beeld te brengen. Heb je een actuele natuurvergunning? Kun je terugvallen op een referentiesituatie? Is intern of extern salderen mogelijk? Zijn innovaties of managementmaatregelen een realistische oplossing? En welke subsidieregelingen sluiten aan bij jouw plannen?

Door die vragen nu al te beantwoorden, kun je beter bepalen welke vervolgstappen verstandig zijn zodra de nieuwe aanpak definitief wordt.

Wij zien in de praktijk dat ondernemers die hun vergunningensituatie en ontwikkelmogelijkheden goed kennen, beter voorbereid zijn op toekomstige keuzes. Zeker nu de nadruk steeds meer verschuift naar maatwerk, is dat belangrijker dan ooit.

Investeringen vragen bovendien vaak om zowel een vergunningstechnische als een financiële afweging. Door beide aspecten vroegtijdig in beeld te brengen, kun je beter onderbouwde keuzes maken. Voor inzicht in de financiële gevolgen van investeringen, werken we nauw samen met onze collega’s van Countus.

Veelgestelde vragen

Moet ik nu al actie ondernemen?
De maatwerkaanpak is nog niet definitief, maar de voorgestelde koers is wel duidelijk. Heb je een PAS-melding en wil je je bedrijf verder ontwikkelen of verduurzamen? Dan is dit een goed moment om je vergunningensituatie en mogelijke oplossingsrichtingen in kaart te brengen.

Moet iedere PAS-melder vóór 1 maart 2028 een plan indienen?Volgens de consultatie is dat wel de bedoeling. Positief geverifieerde PAS-melders worden gevraagd uiterlijk 1 maart 2028 een plan in te dienen bij het bevoegd gezag waarin staat hoe zij hun bedrijf weer in een legale situatie willen brengen.

Welke oplossing is voor mijn bedrijf het meest kansrijk?
Dat verschilt per bedrijf. De mogelijkheden hangen ondere andere af van je locatie, bestaande vergunningen, referentiesituatie en toekomstplannen.

Meer weten?

Heb je een PAS-melding gedaan en wil je weten welke mogelijkheden jouw bedrijf heeft? Of wil je inzicht krijgen in jouw vergunningensituatie, referentiesituatie en ontwikkelmogelijkheden?

De adviseurs van De Omgevingsadviseurs denken graag met je mee. Samen brengen we jouw situatie in kaart en onderzoeken we welke oplossingsrichtingen voor jouw bedrijf het meest kansrijk zijn. Zo ben je goed voorbereid op de stappen die de komende jaren van ondernemers worden gevraagd. Neem contact op met Annewies voor al je vragen.