Auteur: 
Neem contact op met Stefan ten Pierik
Adviseur Ruimtelijke Ordening en Millieu
Volgens de Gezondheidsraad lopen mensen die in de buurt van geitenhouderijen wonen een verhoogd risico op longontsteking. De raad adviseert daarom een minimale afstand van 1 kilometer tot gevoelige functies, zoals woningen en zorginstellingen. Vanuit de agrarische sector klinken ook kritische geluiden. Wat betekenen deze adviezen voor vergunningen en plannen in het buitengebied?
Longontsteking en de geitenhouderij
De Gezondheidsraad baseert de maatregelen op onderzoeken binnen het programma Veehouderij en Gezondheid Omwonenden (VGO). Volgens deze onderzoeken hebben mensen die binnen 500 meter van een geitenhouderij wonen, meer kans op longontsteking dan gemiddeld. Ook op grotere afstand – tot 10 kilometer – is er volgens de onderzoeken sprake van een verhoogd risico. De meest recente onderzoeksresultaten zijn begin december 2025 gepresenteerd.
Hoewel de exacte oorzaak niet is vastgesteld, vermoeden onderzoekers dat een combinatie van micro-organismen, endotoxinen en fijnstof uit stallen bijdraagt aan het ontstaan van luchtwegklachten.
Geadviseerde afstandsnorm en andere maatregelen
Naar aanleiding van de onderzoeksresultaten adviseert de Gezondheidsraad om een minimale afstand van 1 kilometer aan te houden tussen geitenhouderijen en gevoelige functies, zoals woningen, kinderdagverblijven en zorginstellingen. Dit advies geldt voor nieuwe situaties.
Daarnaast adviseert de Gezondheidsraad om het stalmanagement te verbeteren, bijvoorbeeld via ventilatie- en mestverwerkingsaanpassingen. Maar zolang niet bewezen is dat deze technische maatregelen in stallen voldoende helpen, ziet de Gezondheidsraad een ruimtelijke afstand als het meest verdedigbare middel om gezondheidsschade te voorkomen.
Wat betekent dit voor jouw situatie?
Veel provincies hebben al een tijdelijke bouwstop ingesteld voor nieuwe of uitbreidende geitenhouderijen. Die maatregel is gebaseerd op het voorzorgsbeginsel: zolang niet duidelijk is wat het risico exact veroorzaakt, worden risicovolle nieuwe situaties voorlopig uitgesteld of verboden. Het lijkt aannemelijk dat deze geitenstops voorlopig van kracht blijven.
Wat kun je nu doen?
Ben je agrariër of initiatiefnemer in het buitengebied? Dan is het verstandig om rekening te houden met deze ontwikkeling bij je ruimtelijke plannen. Wil je een geitenbedrijf doorontwikkelen of uitbreiden, of heb je nieuwe plannen binnen een straal van 1 kilometer van een bestaande geitenhouderij? Dan kun je te maken krijgen met strengere toetsing.
Meer weten?
De Omgevingsadviseurs volgt de ontwikkelingen op de voet en kan je adviseren over de gevolgen voor jouw locatie of project. Of het nu gaat om agrarische bedrijfsontwikkeling, herbestemming van het erf of woningbouw nabij een geitenhouderij: wij helpen je graag bij het maken van een zorgvuldige ruimtelijke afweging. Neem voor meer informatie contact op met Stefan ten Pierik.
